VI. Wspieranie zatrudnienia socjalnego poprzez organizowanie i finansowanie Centrów Integracji Społecznej

1. Prowadzenie działań związanych z integracją społeczną osób uzależnionych od alkoholu jest nowym zadaniem własnym gminy, obok działań związanych z profilaktyką i rozwiązywaniem problemów alkoholowych, zaś wspieranie zatrudnienia socjalnego poprzez organizowanie i finansowanie Centrów Integracji Społecznej stanowi jedną z form realizacji tego zadania. Zapis o integracji społecznej nie wprowadza istotnych zmian w dotychczasowym systemie, a jedynie akcentuje działania, które od lat były realizowane w gminach i stanowiły integralną część Narodowego Programu Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych. Działania podejmowane od kilku lat w ramach gminnych i wojewódzkich programów profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych obejmują integracje społeczną. Należą do niej: leczenie i rehabilitacja osób uzależnionych od alkoholu i członków ich rodzin, przeciwdziałanie przemocy domowej, działania na rzecz pomocy dzieciom alkoholików, w tym rozwijanie świetlic socjoterapeutycznych, działalność stowarzyszeń i klubów abstynenckich, które tworzą bezpieczne miejsce zdrowego i trzeźwego stylu życia dla alkoholików po zakończonej terapii itp. Tak więc idea zatrudnienia socjalnego jest istotnym uzupełnieniem wielu innych działań przeciwdziałających wykluczeniu społecznemu realizowanych na szczeblu lokalnym.
2. Ustawa o zatrudnieniu socjalnym wskazuje 7 kategorii osób, które podlegają integracji społecznej – bezdomni, bezrobotni, uzależnieni od narkotyków, chorzy psychicznie, zwalniani z zakładów karnych, uchodźcy i uzależnieni od alkoholu po zakończonym programie psychoterapii w zakładzie lecznictwa odwykowego. Gminny program profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych może przewidywać finansowanie zatrudnienia socjalnego tylko tej ostatniej grupy osób, wskazanej również w art. 41 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi.

Zgodnie z ustawą o zatrudnieniu socjalnym warunkiem uczestnictwa w Centrum Integracji Społecznej jest ukończenie psychoterapii w zakładzie lecznictwa odwykowego. Zapis ten wynika z faktu, że udział osób czynnie uzależnionych (aktywnie pijących) nie pozwoli na realizację programu Centrum Integracji Społecznej, zakłócając pracę innych osób tam zatrudnionych, jednocześnie nie przyniesie rozwiązania problemu osoby uzależnionej. Celem tego zapisu jest więc zagwarantowanie, aby osoby kwalifikowane do Centrum efektywnie poradziły sobie z problemem uzależnienia, nie tylko przestając pić, ale także poprzez modyfikowanie patologicznych wzorców funkcjonowania psychologicznego i emocjonalnego. Z uwagi na fakt, że niektóre osoby mogły ukończyć program terapeutyczny wiele lat temu i nie dysponują w danym momencie zaświadczeniem lub też rozwiązują problem uzależnienia na innej drodze niż profesjonalna terapia, np. poprzez długoletnie uczestnictwo w ruchu AA, wreszcie mimo przebytego leczenia mogą aktualnie pić alkohol, niezbędne jest przy przyjęciu do Centrum dokonanie aktualnej oceny stanu zdrowia osoby uzależnionej. Może tego dokonać specjalista psychoterapii uzależnienia od alkoholu. W tej sprawie rekomendowane jest nawiązanie kontaktu z pobliskimi placówkami lecznictwa odwykowego, które mogą kierować do Centrum Integracji Społecznej tych ze swoich pacjentów, dla których pobyt w takiej placówce mógłby być korzystny z punktu widzenia procesu zdrowienia.

Warto zwrócić uwagę, iż ukończenie terapii w zakładzie stacjonarnym jest niewystarczające, aby można było uznać to za terapię zakończoną i na tej podstawie dokonać kwalifikacji pacjenta do udziału w Centrum. Konieczne jest kontynuowanie procesu terapii w zakładzie ambulatoryjnym i dopiero ukończenie kompleksowego programu gwarantuje, że osoba poddana różnorodnym oddziaływaniom, w tym zatrudnieniu w Centrum Integracji Społecznej, efektywnie powróci do pełnienia ról społecznych.

Należy podkreślić, iż realizowanie skutecznej integracji społecznej przewidzianej w ustawie o zatrudnieniu socjalnym jest ściśle związane z dostępem do profesjonalnych programów terapii uzależnień, których ukończenie jest warunkiem uczestnictwa w Centrach i w tym kontekście niezbędne jest wspieranie lecznictwa odwykowego.

Rekomendacje finansowe

Wprowadzenie

1. Merytoryczną podstawą do finansowania zadań z zakresu profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych w ramach gminnego programu profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych są zadania określone w ustawie oraz założenia i priorytety przyjęte i zaakceptowane przez Radę Ministrów w Narodowym Programie Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych na lata 2000–2005. Przy zlecaniu tych zadań oraz kontroli ich realizacji w ramach gminnego programu rekomenduje się stosowanie zasad określonych w niniejszym przewodniku.
2. Realizacja zadań, o których mowa w gminnym programie profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych, może odbywać się na kilka sposobów. Gmina może udzielać dotacji celowej organizacjom pozarządowym lub też zawierać umowy mające charakter zakupu usług od podmiotów prawnych lub osób fizycznych. Udzielanie dotacji celowej jednostkom spoza sektora finansów publicznych niedziałających w celu osiągnięcia zysku, a więc również wspomnianym wyżej organizacjom pozarządowym, reguluje art. 118 ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych (tekst jednolity Dz.U. z 2003 r. Nr 15, poz. 148). Zgodnie zaś z art. 4 pkt 7 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych (Dz.U. Nr 19, poz. 177 ze zm.) dotacje udzielane na podstawie ustaw, nie podlegają przepisom ustawy².
3. Ustawę z dnia 29 stycznia 2004 r. – Prawo zamówień publicznych stosuje się natomiast w przypadku wszystkich innych umów (z wyjątkiem dotacji) zawieranych przez gminy na realizację zadań gminnego programu profilaktyki. Należy jednak podkreślić, iż prawie wszystkie zadania realizowane w ramach ww. programu mają charakter usług zdrowotnych i jako takie podlegają szczególnym regulacjom tej ustawy określonym w art. 6 ust. 2. Zgodnie z przyjętą i powszechnie akceptowaną definicją zdrowia (wg Światowej Organizacji Zdrowia) podstawowym celem działań podejmowanych na rzecz zdrowia ludności jest:
   1. promocja i ochrona zdrowia ludzi w ciągu całego ich życia,
   2. zmniejszenie występowania chorób i urazów oraz złagodzenie cierpień z ich powodu³.
   W tej sytuacji wszelkie formy działań o charakterze profilaktycznym adresowane przede wszystkim do dzieci i młodzieży (edukacja publiczna) oraz z zakresu socjo i psychoterapii, mające na celu pomoc osobom uzależnionym od alkoholu lub członkom ich rodzin, a także pomoc ofiarom lub sprawcom przemocy w rodzinie, można traktować jako usługi zdrowotne lub socjalne.
4. Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy do tego typu usług nie stosuje się całego szeregu przepisów określonych w niniejszej ustawie: „W postępowaniach o udzielenie zamówienia, których przedmiotem są usługi:
   1. w zakresie ochrony, z wyjątkiem związanych z konwojowaniem pieniędzy i kosztowności,
   2. socjalne,
   3. hotelarskie,
   4. restauracyjne,
   5. transportu kolejowego,
   6. transportu morskiego i żeglugi śródlądowej,
   7. prawnicze,
   8. w zakresie doradztwa personalnego,
   9. w zakresie szkolenia,
   10. zdrowotne,
   11. w zakresie kultury,
   12. w zakresie sportu i rekreacji,
   13. detektywistyczne

   Zamawiający może nie stosować przepisów ustawy dotyczących wstępnych ogłoszeń informacyjnych, terminów, wadium, zakazu ustalania kryterium oceny ofert na podstawie właściwości wykonawcy oraz innych niż dotyczące wartości zamówienia przesłanek wyboru trybu negocjacji z ogłoszeniem, negocjacji bez ogłoszenia, zapytania o cenę, a dla zamówień w pkt 3–13 również przesłanek wyboru trybu zamówienia z wolnej ręki oraz obowiązku zatwierdzenia w tych przypadkach trybu zamówienia przez Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych”.

   W praktyce oznacza to, iż realizacja zadania polegającego np. na udzielaniu pomocy i wsparcia z zakresu psychoterapii lub socjoterapii osobom uzależnionym lub członkom ich rodzin (np. żonom, dzieciom alkoholików), wymagającego zatrudnienia terapeutów lub wychowawców w finansowanym przez gminę punkcie konsultacyjnym, świetlicy socjoterapeutycznej, ośrodku interwencji kryzysowej lub innej placówce dla osób uzależnionych od alkoholu – zgodnie z ustawą (Prawo zamówień publicznych) nie wymaga stosowania procedur postępowania przetargowego (przetarg ograniczony, nieograniczony, dwustopniowy). Zamawiający (w tym przypadku gmina) ma możliwość ustalenia kryteriów oceny ofert dotyczących właściwości dostawcy lub wykonawcy (kryteria podmiotowe). Kryteria te powinny określać najważniejsze cechy i właściwości, jakie powinien spełniać podmiot (osoba, firma itp.), któremu gmina zamierza zlecić realizację określonego zadania z zakresu ochrony zdrowia. W przypadku osób wspomniane kryteria mogą dotyczyć: wykształcenia, ukończonych szkoleń lub kursów specjalistycznych, posiadanych kompetencji i umiejętności praktycznych, lat praktyki i własnych doświadczeń zawodowych, pozytywnej oceny dotychczasowej współpracy z gminą. Należy podkreślić, iż w tym przypadku kwestia wysokości wynagrodzenia (wartość umowy), za które dana osoba gotowa jest realizować określone działania, nie stanowi najważniejszej przesłanki będącej podstawą wyboru oferenta. Może się okazać, że gmina zleci realizację danego zadania osobie, która w swojej ofercie proponuje nieco wyższy poziom wynagrodzeń od innych oferentów, ale ze względu na przyjęte kryteria wydaje się bardziej kompetentna do realizacji danego zadania. Jeśli przedmiotem zamówienia jest świadczenie usług wymienionych w art. 5 ust. 1 (tj. usługi zdrowotne lub socjalne oraz w zakresie szkoleń), do postępowania nie ma zastosowania przepis art. 11 ustawy dotyczący publikacji ogłoszeń o planowanych zamówieniach publicznych. Wskazanym wydaje się natomiast przedstawienie wspomnianych kryteriów do wiadomości publicznej, np. poprzez umieszczenie ich na tablicy ogłoszeń itp.

5. W wielu przypadkach gminy dokonują także zakupu dodatkowych usług zdrowotnych dla swoich mieszkańców w placówkach lecznictwa odwykowego zgodnie z art. 41 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Warto podkreślić, że w wielu przypadkach oddziały Narodowego Funduszu Zdrowia nie finansują całości programów psychoterapeutycznych realizowanych w placówkach odwykowych, mimo iż stanowią one ważną, często integralną część procesu leczenia. Stąd tak ważne jest wsparcie finansowe ze strony samorządów gminnych wybranych elementów programów psychoterapii uzależnień realizowanych w profesjonalnych placówkach lecznictwa odwykowego. Dokonując wyboru takiej placówki, gmina, podobnie jak w przypadku wyboru osoby (realizatora zadania), powinna najpierw sformułować kryteria oceny ofert na podstawie właściwości wykonawcy. W tym przypadku kryteria te powinny dotyczyć – kompetencji personelu placówki (ilości osób posiadających certyfikat instruktora lub specjalisty psychoterapii), aktualnej oferty programowej placówki (terapia indywidualna i grupowa, trening radzenia sobie itp.), możliwości lokalowych placówki (łatwa dostępność dla mieszkańców gminy). Również w tym przypadku rekomenduje się, aby wspomniane kryteria zostały podane do publicznej wiadomości.
6. Zgodnie z art. 19 ust. 1 ustawy – Prawo zamówień publicznych w przypadku zamówień publicznych, w których wartość zamówienia przekracza wyrażoną w złotych równowartość kwoty 60.000 euro, zamawiający jest zobowiązany powołać komisję przetargową. Jeśli kwota zamówienia jest mniejsza niż wspomniana, powołanie komisji przetargowej jest fakultatywne. W tej sytuacji o wyborze konkretnego oferenta może na podstawie nadesłanych ofert zdecydować np. pełnomocnik zarządu miasta/gminy ds. rozwiązywania problemów alkoholowych (koordynator gminnego programu). Rekomenduje się, aby w takich przypadkach korzystać z opinii osób kompetentnych w danej dziedzinie (biegłych). Należy także podkreślić, że członkami komisji przetargowej mogą być wyłącznie pracownicy zamawiającego (art. 21), zaś inne osoby, np. specjaliści w dziedzinie terapii uzależnień (niezatrudnieni w urzędzie gminy) mogą uczestniczyć w pracach komisji jedynie w charakterze biegłych (rzeczoznawców). Jeśli takich osób brakuje na terenie gminy, można próbować poszukać ich w sąsiednich gminach lub zwrócić się w tej sprawie do Pełnomocnika Zarządu Województwa ds. Rozwiązywania Problemów Alkoholowych albo dyrektora Wojewódzkiego Ośrodka Terapii Uzależnienia i Współuzależnienia. Dokumentem potwierdzającym dokonanie wyboru oferenta powinien być protokół sporządzony i podpisany przez wszystkich członków ww. komisji lub osobę odpowiedzialną za dokonanie wyboru, jeśli nie powoływano komisji przetargowej.
7. Podobnie jak usługi zdrowotne traktowane są przez ustawę o zamówieniach publicznych również usługi szkoleniowe. Także w tym przypadku zleceniodawca nie ma obowiązku ogłaszania przetargu i publikacji ogłoszeń. Powinien natomiast zastosować te same procedury działania, jakie przedstawiono powyżej w odniesieniu do usług zdrowotnych.
8. Przy zlecaniu zadań pierwszeństwo powinny uzyskiwać programy, które mogą przyczynić się do:
   • zwiększenia skuteczności i dostępności terapii uzależnienia od alkoholu i współuzależnienia;
   • wzrostu skuteczności technologii profilaktycznych dla młodzieży i grup ryzyka;
   • rozwoju usług terapeutycznych i socjoterapeutycznych dla dzieci z rodzin z problemem alkoholowym;
   • rozwoju systemu przeciwdziałania przemocy w rodzinach z problemem alkoholowym;
   • lepszego diagnozowania i interwencji wobec problemów alkoholowych w podstawowej opiece zdrowotnej;
   • lepszej kontroli rynku napojów alkoholowych i reklamy.
9. Przy zlecaniu zadań przez pełnomocników zarządów województw priorytety określane są lokalnie z uwzględnieniem założeń Narodowego Programu Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych zawartych w wojewódzkich programach profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych. Pełnomocnik powinien być odpowiedzialny za merytoryczną i formalną zgodność wydatkowania środków przeznaczonych na realizację zadań z zakresu profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych. Pełnomocnik współpracuje z zespołem ekspertów i konsultantów, powołuje recenzentów, których ocenie poddawane będą oferty od realizatorów indywidualnych, organizacji i instytucji.
10. Przy zlecaniu zadań przez samorządy gmin priorytety określane są lokalnie na podstawie art. 41 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi oraz założeń Narodowego Programu Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych. Dla polepszenia jakości realizacji gminnych programów profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych wskazane jest powołanie koordynatora gminnego programu lub pełnomocnika wójta/burmistrza/prezydenta miasta ds. profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych.
11. Przy zlecaniu lub dofinansowaniu realizacji zadań określonych w art. 41 ust. 2 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, rekomenduje się dofinansowanie zatrudnienia pracowników merytorycznych w placówkach pomocy dla dzieci i młodzieży z rodzin z problemem alkoholowym, a także w punktach pomocy ofiarom przemocy w rodzinie.

I. Zasady ogólne

1. Jeśli realizacja zadania odbywa się poprzez zakup usług, zleceniodawca określa warunki zakupu – czas realizacji, rozmiar przedsięwzięcia, standardy usługi, kwalifikacje realizatorów, grupę docelową odbiorców itd. Informacja o zamiarze zakupu usługi powinna być podana do wiadomości ewentualnych zleceniobiorców np. poprzez wywieszenie na tablicy ogłoszeń.
2. Kwoty proponowane na realizację poszczególnych zadań muszą być uzasadnione szczegółową kalkulacją posiadającą merytoryczne uzasadnienie w przedstawionym programie działań. Jest to warunek niezbędny do rozpatrzenia oferty przez recenzentów.
3. Zlecanie zadań i przekazywanie środków osobom prawnym wymaga sporządzenia odpowiedniej umowy określającej zadania i zobowiązania oraz kalkulację kosztów. Zleceniobiorca musi być zobowiązany w umowie do przestrzegania zasad określonych w ustawie o finansach publicznych z dnia 26 listopada 1998 r. (Dz.U. Nr 155, poz. 1014) oraz poniżej przedstawionych zasad kalkulacji (w tym także do przestrzegania limitów stawek).
4. Elementem każdej umowy powinno być zobowiązanie do złożenia sprawozdania merytorycznego i finansowego.
5. Ewentualne zatrudnienia etatowe realizatorów programu muszą posiadać wyraźne uzasadnienie merytoryczne i ze względu na okresowość finansowania powinny być oparte o umowę na czas określony.
6. Przy pracach zleconych ustala się ogólne limity stawek w formie tzw. widełek. Stawki te obowiązują przy wynagrodzeniach wypłacanych bezpośrednio indywidualnym wykonawcom oraz jako podstawa do zatwierdzenia kalkulacji sporządzanych przez realizatorów instytucjonalnych. Określenie wynagrodzeń w wysokości zbliżonej do górnych limitów powinno być zastrzeżone dla osób z wyższym wykształceniem, o uznanych kompetencjach i specjalistycznym wyszkoleniu podyplomowym związanym z problematyką zajęć (Studium Pomocy Psychologicznej, Studium Terapii Uzależnień, odbyte staże i superwizje związane z programem potwierdzania kwalifikacji zawodowych osób prowadzących psychoterapię uzależnienia i współuzależnienia, certyfikat specjalisty psychoterapii uzależnień lub instruktora terapii uzależnień, Studium Socjoterapii, Studium Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie, lista trenerów rekomendowanych przez Polskie Towarzystwo Psychologiczne, licencje psychoterapeutów Polskiego Towarzystwa Psychologicznego lub Psychiatrycznego). Zleceniobiorca chcąc stosować stawki maksymalne powinien uzyskać zgodę zleceniodawcy na podstawie udostępnionych informacji o kwalifikacjach wykonawców. Jest to możliwe jedynie, kiedy z uzasadnionych powodów zleceniodawca podejmie decyzję o zwiększeniu nakładów na dane przedsięwzięcie. W wyjątkowych przypadkach (przyjazd wybitnego specjalisty z odległej miejscowości na jedno, dwugodzinny wykład) można zaakceptować podwyższenie stawki za wykład.

II. Zasady szczegółowe

W praktyce realizacji programów wojewódzkich i gminnych obserwowano przypadki niewłaściwego posługiwania się nazwami zajęć, co prowadziło do zawyżania kalkulacji i dezorientacji. Konieczne jest więc uporządkowanie tego obszaru poprzez dokonanie rozróżnienia następujących rodzajów działań:

1. systematyczne i intensywne programy szkolenia wybranych profesji;
2. profesjonalna terapia osób uzależnionych i członków ich rodzin;
3. edukacja w zakresie problemów alkoholowych i szkolenia na poziomie podstawowym;
4. profilaktyczna działalność informacyjna i edukacyjna skierowana do dzieci, młodzieży, rodzin oraz nieprofesjonalistów;
5. dyżury i działania interwencyjnowspierające;
6. konsultacje specjalistów.

Wysokość stawek powinna być zróżnicowana ze względu na priorytety oraz rozmiary populacji. Najwyższe stawki należy stosować do kategorii A i F, ponieważ intensywne szkolenia dla wybranych profesji przyczynia się do ulepszania pracy całych instytucji. Należy zwrócić uwagę na specyfikę szkoleń osób zajmujących się terapią uzależnienia i współuzależnienia. Szkolenia te na ogół są długie i intensywne oraz (powinny być) prowadzone przez najlepszych specjalistów, co uzasadnia stosowanie najwyższych stawek dydaktycznych.

Przy zatwierdzaniu kalkulacji dokonuje się rozróżnienia między szkoleniem określonych profesji, edukacją ogólną a edukacją prowadzoną w ramach terapii. W przypadku ofert szkoleniowych konieczne są m.in. specyficzne programy szkolenia określające cele, tematy, strukturę zajęć oraz ich rozmiary. Szkolenia dla wybranych profesji powinny trwać na tyle długo, aby mogły efektywnie wpływać na poziom kompetencji i sposób wykonywania zadań zawodowych przez uczestników. W związku z tym wygłoszenie jednego lub dwóch wykładów, jeżeli nie stanowi części większej całości szkoleniowej, trudno zaliczyć do szkolenia dla profesjonalistów – jest to przykład edukacji ogólnej. Przy udzielaniu dotacji na zajęcia profilaktyczne prowadzone w ramach placówek oświatowych w sposób powtarzający się i systematyczny, jako podstawę rozliczeń przyjmuje się tzw. ryczałt, obejmujący 80 godzin zegarowych pracy w miesiącu, polegającej na prowadzeniu określonych zajęć (bez wliczania przerw w pracy czy zajęć pomocniczych). Oznacza to, że nie stosuje się wówczas stawek godzinowych. W przypadku zajęć prowadzonych w soboty i niedziele, godziny zajęć naliczane są do ryczałtu podwójnie. Wysokość ryczałtu powinna być porównywalna do wynagrodzenia etatowego na podobnym stanowisku i ewentualnie powiększona o 20–50%. Podstawowe rodzaje zajęć można określić następująco:

wykład

jest zorganizowaną formą przekazu wiedzy słuchaczom przez jedną osobę i występuje w ramach szkolenia lub edukacji ogólnej. Od wykładowcy należy oczekiwać udostępnienia konspektu wykładu zawierającego szkic podstawowych tez, które będą przedstawiane słuchaczom. Nie zaliczamy do wykładów zajęć opartych przede wszystkim na opowiadaniu swojej historii życia, doświadczeń osobistych itp. Do wykładów nie zaliczamy również przekazywania informacji i wiedzy pacjentom w czasie terapii lub członkom rodzin – bardziej odpowiedni termin to prelekcja. Do stosowania stawek wykładowych potrzebna jest również odpowiednia liczba odbiorców – powinna ona przekraczać 20 osób. Przekazywanie wiedzy w kilkunastoosobowej grupie, z którą w całości wcześniej lub później prowadzi się inne zajęcia, nie stanowi wykładu;

seminarium

zorganizowana forma zajęć szkoleniowych, obejmująca wprowadzenie poznawcze do tematu oraz pracę własną w postaci udziału w dyskusji i przedstawiania przez uczestników przygotowanych wypowiedzi dotyczących wiedzy na określony temat;

warsztaty

zorganizowana forma działalności szkoleniowej, obejmująca praktyczne ćwiczenie określonych umiejętności związanych z wykonywanym zawodem, prowadzona na podstawie przygotowanego scenariusza określającego przebieg kolejnych sytuacji. Typowa liczba uczestników to 12–18 osób. Używanie terminu „warsztat” poza obszarem programu szkoleniowego jest mylące.

Dla zajęć związanych z rozwijaniem umiejętności w programach terapeutycznych lub profilaktycznych bardziej stosownym określeniem są „ćwiczenia praktyczne”;

trening psychologiczny (interpersonalny, asertywności itp.)

specjalistyczna metoda oddziaływania psychologicznego, służąca zmianie określonych zachowań, rozwojowi osobistemu oraz nabyciu nowych umiejętności interpersonalnych. Typowa liczba uczestników w grupie to 10–15 osób.

Do prowadzenia treningu konieczne są:

• specjalistyczne umiejętności trenera wynikające ze szkolenia w zakresie treningu psychologicznego,
• uzgodnienie z uczestnikami celów i metody treningu oraz zawarcie kontraktu,
• odpowiednie warunki organizacyjne (czas, miejsce zajęć).

Stosowanie tej metody wymaga uważnego przestrzegania Kodeksu Etycznego Psychologa, nawet jeżeli osoba prowadząca ma inne niż psychologiczne wykształcenie. Trening psychologiczny bywa stosowany w różnych kontekstach – jako element programów szkoleniowych, jako część programów terapii dla osób uzależnionych i współuzależnionych itp. Oznacza to, że za prowadzenie treningu, w zależności od okoliczności, mogą być stosowane różne stawki wynagrodzenia.

ćwiczenia praktyczne

zorganizowana forma zajęć angażujących uczestników w różnego rodzaju działania indywidualne i grupowe, dostarczające nowych doświadczeń, informacji i obserwacji. Ukierunkowane są na rozwijanie praktycznych umiejętności i zmianę postaw. Prowadzone są na ogół według przygotowanego scenariusza, określającego tematy, strukturę i przebieg kolejnych sytuacji;

dyżury i działania interwencyjno-wspierające

tego typu działania są aktualnie najczęściej podejmowane w ramach różnorodnych programów przeciwdziałania przemocy w rodzinie. Mogą być prowadzone przy pomocy wolontariatu, a więc nieodpłatnego zaangażowania określonych osób pragnących pomagać innym ludziom. W pewnych okolicznościach mogą być również prowadzone na zasadach usługi, świadczonej profesjonalnie i odpłatnie. Dotyczyć mogą np. dyżurów w punktach konsultacyjnych, w czasie których udziela się prostych informacji i wskazówek osobiście lub telefonicznie. Przy organizowaniu takich działań pożądane jest rozważenie, jakiego rodzaju kwalifikacje są potrzebne oraz promowanie wolontariatu umocnionego odpowiednim przeszkoleniem. Należy zwrócić uwagę na specyfikę usług konsultacyjnych wymagających wyższych kompetencji w odróżnieniu od tych, w prowadzeniu których nie ma takich wymagań;

konsultacje specjalistów

związane są z zapraszaniem wysoko wykwalifikowanych specjalistów (lekarzy, psychologów, socjologów, prawników) do doradztwa w zakresie pojawiających się problemów związanych z realizacją programów profilaktycznych, terapeutycznych, interwencyjnych i wymagających takich konsultacji;

superwizja

to specyficzna metoda szkolenia osób zajmujących się pomocą psychologiczną; analizowanie (pod kierunkiem wysokiej klasy specjalisty) doświadczeń i wydarzeń zachodzących w procesie prowadzenia psychoterapii indywidualnej lub grupowej.

III. Ustalanie stawek

Rodzaje podstawowych prac zleconych, informacje, które powinny być podane w kalkulacji oraz limity stawek (wynagrodzenie brutto za godzinę pracy określonego rodzaju):

1. Programy szkoleniowe dla przedstawicieli wybranych profesji

a. wykłady dydaktyczne⁴– wynagrodzenie 90–220 zł;

• wykład dydaktyczny powinien opierać się na konspekcie, którego udostępnienie może być oczekiwane przez organizatora szkolenia;
• stosowanie stawki powyżej 120 zł jest zarezerwowane dla wykładowców z wyższym wykształceniem;
• przy sporządzaniu kalkulacji należy podać kwalifikacje prowadzących, liczbę godzin wykładowych i liczbę słuchaczy;

b. seminaria i warsztaty szkoleniowe dla profesjonalistów – wynagrodzenie 45–80 zł;

• należy podać liczbę godzin, stawki, ilość i liczebność grup oraz kwalifikacje prowadzących;
• seminaria i warsztaty powinny być prowadzone na podstawie konspektu lub scenariusza, którego udostępnienie może być oczekiwane przez organizatora szkolenia;

c. treningi psychologiczne w małych grupach w ramach szkolenia profesjonalnego – wynagrodzenie 45–80 zł;

• grupy do 15 uczestników prowadzi jeden trener;
• należy podać kwalifikacje prowadzących, ilość i liczebność grup, stawki, liczbę godzin zajęć;
• zastosowanie stawki powyżej 50 zł wymaga potwierdzonych kwalifikacji trenerskich (rekomendacja Listy Trenerów lub ośrodka posiadającego uprawnienia do prowadzenia Szkoły Trenerskiej).

Podstawą decyzji o finansowaniu nowych zadań szkoleniowych powinna być informacja o merytorycznej zawartości programu szkolenia pozwalająca na ocenę jego użyteczności przez recenzenta. Niezbędna jest również informacja o autorach tego programu oraz o osobie odpowiedzialnej za nadzór przy jego realizacji.

2. Zajęcia profilaktyczne i edukacyjno-rozwojowe dla dzieci, młodzieży, rodzin oraz nieprofesjonalistów

prelekcje i pogadanki prowadzone na podstawie przygotowanego konspektu określającego podstawowe tezy – wynagrodzenie 25–50 zł; opowiadanie o doświadczeniach osobistych, pogadanki, spotkania dyskusyjne – wynagrodzenie 25–40 zł; ćwiczenia profilaktyczne dla młodzieży – wynagrodzenie 25–50 zł; zajęcia opiekuńczowychowawcze dla dzieci z rodzin z problemem alkoholowym – wynagrodzenie 15–20 zł; zajęcia socjoterapeutyczne – wynagrodzenie 25–50 zł (patrz informacje o ryczałcie); systematyczne dyżury interwencyjnowspierające dla dzieci z rodzin z problemem alkoholowym – wynagrodzenie⁵25–40 zł; dyżury w punktach „Pomarańczowej Linii” – wynagrodzenie 25–40 zł.

Prowadzenie tego rodzaju zajęć wymaga podania liczby godzin, ilości i liczebności grup słuchaczy, stawek, a także kwalifikacji osób prowadzących.

3. Programy terapeutyczne oraz pomoc rehabilitacyjna dla osób uzależnionych i członków ich rodzin

godzina psychoterapii indywidualnej w ramach programu terapeutycznego – wynagrodzenie 35–55 zł; godzina psychoterapii grupowej w ramach programu terapeutycznego – wynagrodzenie 35–55 zł; mikroedukacja dla pacjentów w programach terapeutycznych – wynagrodzenie 25–50 zł; superwizja grupowa terapeutów uzależnień uczestniczących w procesie szkolenia i certyfikacji – wynagrodzenie 55–95 zł; specjalistyczna pomoc psychologiczna dla Dorosłych Dzieci Alkoholików i osób współuzależnionych – wynagrodzenie 35–55 zł.

4. Działania interwencyjno-wspierające dla członków rodzin, w których występują problemy alkoholowe

systematyczne dyżury interwencyjnowspierające, monitorujące przebieg oraz skuteczność podjętych działań interwencyjnych – wynagrodzenie 25–40 zł; dyżury w punktach interwencyjnokonsultacyjnych „Niebieskiej Linii” – wynagrodzenie 25–40 zł; zajęcia terapeutycznokorekcyjne dla ofiar i sprawców przemocy prowadzone według przygotowanego scenariusza – wynagrodzenie 25–50 zł; konsultacje specjalistów (prawnik, lekarz, psycholog kliniczny) – wynagrodzenie 40–60 zł.

Ustalanie wysokości stawki dla konkretnego realizatora powinno być związane z poziomem jego kompetencji. W przypadku zajęć prowadzonych przez specjalistów posiadających szczególne kompetencje zawodowe istnieje możliwość podwyższenia wynagrodzenia do 20% w stosunku do przyjętych stawek.

Przyjmuje się zasadę, że przy zajęciach prowadzonych w małych grupach finansuje się zatrudnienie tylko jednej osoby prowadzącej (jeżeli grupa nie przekracza 10–15 osób)⁶. Wymagane jest, aby osoby realizujące zadania terapeutyczne posiadały doświadczenie merytoryczne w pracy w placówkach profesjonalnych.

W obrębie lecznictwa odwykowego proponuje się następujące kategorie przeszkolenia:

1. instruktor terapii uzależnień:
   • wykształcenie średnie,
   • ukończone szkolenia akredytowane przez Radę ds. Potwierdzania Kwalifikacji Zawodowych Osób Prowadzących Terapię Uzależnienia od Alkoholu i Współuzależnienia;
2. certyfikowany instruktor terapii uzależnień:
   • wykształcenie średnie,
   • ukończone szkolenia akredytowane przez Radę ds. Potwierdzania Kwalifikacji Zawodowych Osób Prowadzących Terapię Uzależnienia od Alkoholu i Współuzależnienia,
   • certyfikat instruktora terapii uzależnień;
3. osoby w trakcie zdobywania kwalifikacji specjalisty psychoterapii uzależnień:
   • pracujące w lecznictwie odwykowym,
   • wykształcenie wyższe,
   • ukończone szkolenia akredytowane przez Radę ds. Potwierdzania Kwalifikacji Zawodowych Osób Prowadzących Terapię Uzależnienia od Alkoholu i Współuzależnienia (w tym staże, superwizje);
4. certyfikowany specjalista psychoterapii uzależnień:
   • wykształcenie wyższe,
   • ukończone szkolenia akredytowane przez Radę ds. Potwierdzania Kwalifikacji Zawodowych Osób Prowadzących Terapię Uzależnienia od Alkoholu i Współuzależnienia,
   • certyfikat specjalisty terapii uzależnień.

Przy rozpoznawaniu kwalifikacji potwierdzanych świadectwem ukończenia Studium Pomocy Psychologicznej należy zwrócić uwagę na fakt istnienia dwóch odmiennych typów programów prowadzonych w ramach SPP. Pierwszy to program SPP dla profesjonalistów – dający wyższy poziom przygotowania zawodowego do pracy w kontakcie psychologicznym z pacjentem i grupą. Drugi to SPP dla para- i nieprofesjonalistów, który koncentruje się przede wszystkim na ulepszaniu osobistego funkcjonowania uczestników (są to turnusy terapeutycznorozwojowe), a w drugiej kolejności przygotowuje do pomagania w środowiskach wzajemnej pomocy. Od 1996 roku program ten nosi nazwę PRO (Program Rozwoju Osobistego).

Środki na wynagrodzenie dla osób prowadzących działalność terapeutyczną mogą być przydzielane jedynie wtedy, gdy oferta zawiera merytoryczny opis zawartości programów terapeutycznych, dla realizacji których te środki mają być wykorzystane. Pierwszeństwo uzyskują programy związane z placówkami terapeutycznymi służby zdrowia. Należy sprawdzić, czy oferowane programy nie mogą być realizowane w ramach normalnych obowiązków i zadań placówki, w ramach podstawowego wynagrodzenia. Podstawą do decyzji o finansowaniu dodatkowych zajęć terapeutycznych jest przedstawienie harmonogramu zajęć prowadzonych w danej placówce w ramach pensum zatrudnienia pracowników etatowych oraz finansowanych z innych źródeł.

5. Finansowanie ryczałtów

Finansowanie i prowadzenie systematycznych zajęć terapeutycznych wymaga zastosowania innych niż stawka godzinowa przesłanek do określania wysokości wynagrodzenia. Przy cyklach zajęć trwających dłużej niż 4 tygodnie podstawą do wynagrodzenia powinien być ryczałt. Może on być ustalany szacunkowo w zależności od poziomu wykształcenia i posiadanych kompetencji zawodowych oraz rodzaju prowadzonych zajęć. Wysokość ryczałtu powinna zawierać się w przedziałach odpowiadających etatowemu wynagrodzeniu w placówkach służby zdrowia lub oświatowych na danym terenie, z możliwością podwyższenia o 20%. Przyjmuje się zasadę, iż ryczałt oznacza co najmniej 120 godzin zegarowych bezpośredniej pracy z pacjentem w miesiącu. Decyzje co do wysokości wynagrodzenia ryczałtowego podejmuje przełożony jednostki zlecającej zadanie, kierując się opisaną powyżej zasadą. Jeżeli zajęcia trwają mniej niż 50 godzin w miesiącu, rekomenduje się stosowanie stawek godzinowych. W przypadku programów terapeutycznych, socjoterapeutycznych i profilaktycznych (zwłaszcza wdrażających nowe metody i formy działania, obejmujących większą populację i wieloosobowy zespół realizatorów) uzasadnione jest wprowadzanie specyficznej formy zajęć określanych jako superwizja lub konsultacje dla zespołów. Stawki za tego typu zajęcia mogą być ustalane w granicach 48–85 zł. Liczba godzin takich zajęć, niezbędnych do realizacji całego programu, wymaga merytorycznego uzasadnienia. Jeżeli zespół realizatorów nie posiada wysokich kwalifikacji bardziej potrzebna jest opieka superwizyjna, ale stawki realizatorów powinny być w tym przypadku niższe.

IV. Inne zadania

• Oryginalne teksty zatwierdzone do publikacji i rozprowadzania – należy podać liczbę stron, liczbę egzemplarzy – stawki średnie: autorskie 45–110 zł za stronę znormalizowanego maszynopisu, tj. 1800 znaków, tłumaczenia 28–44 zł za znormalizowaną stronę maszynopisu.

  Zasady obowiązujące przy składaniu ofert wydawniczych przez podmioty, które nie są instytucjami profesjonalnymi i które wśród zadań statutowych nie mają profesjonalnej działalności wydawniczej i własnego systemu recenzenckiego:

  • proponowaną pozycję należy złożyć w dwóch egzemplarzach, dołączyć informacje o autorze (autorach);
  • należy dołączyć opinie i recenzje, jeżeli takie zostały wykonane.
  Te same zasady obowiązują przy pracach będących tłumaczeniami z języków obcych; w tym wypadku należy dodatkowo dołączyć informację o prawie do publikacji i prawach autorskich.
• Prace badawcze – przy ustalaniu wynagrodzeń autorskich można oszacować liczbę godzin potrzebnych do faktycznego wykonania i posłużyć się stawką godzinową podobną do wynagrodzeń za warsztatową działalność szkoleniową.
• Wykonanie innych materiałów edukacyjnoterapeutycznych (kasety, plakaty itp.) – przy ustalaniu wynagrodzeń autorskich można oszacować liczbę godzin potrzebnych do faktycznego wykonania dzieła i posłużyć się stawką godzinową podobną do wynagrodzeń za warsztatową działalność szkoleniową.
• Prace organizacyjno-techniczne i pomocnicze – należy określić kategorie zadań, liczbę godzin, stawki – 7–16 zł.
• Wyjazdy służbowe i koszty szkolenia realizatorów programu – należy podać liczbę osób, ich udział w realizacji programu, rodzaj wyjazdów, tematykę i czas trwania szkolenia, instytucję szkolącą i rodzaje kosztów – do indywidualnego rozpatrzenia i zatwierdzenia przez zleceniodawcę (priorytet mają szkolenia typu Studium Pomocy Psychologicznej, Studium Terapii Uzależnień, Studium Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie i inne akredytowane przez Radę ds. Potwierdzania Kwalifikacji Zawodowych). Jeżeli w ramach dotowanych zadań opracowywane są nowe technologie terapeutyczne, profilaktyczne, edukacyjne czy diagnostyczne, w umowach zastrzega się, że autorzy przekazują publicznemu zleceniodawcy prawo do bezpłatnego upowszechniania i korzystania z tych technologii.

V. Dodatkowe reguły

1. Środki na realizację gminnych programów profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych nie są przeznaczone na finansowanie pomocy materialnej dla osób uzależnionych oraz członków ich rodzin.
2. Kierując się zasadą, iż środki finansowe powinny trafiać możliwie bezpośrednio do realizatorów programów oraz innymi zasadami finansowania budżetowego, nie przekazuje się funduszy na wynagrodzenia dla statutowego aparatu urzędniczego organizacji społecznych i nie wspiera takich zadań ich agend, które polegają na pośrednictwie i rozdzielaniu pieniędzy innym instytucjom, organizacjom i osobom wykonującym zadania zlecone.
3. Dokonywanie zakupów inwestycyjnych (powyżej 3500 zł – poniżej tej kwoty są to wydatki na zakupy bieżące) wymaga dokładnego określenia ich w preliminarzu i zatwierdzenia w ramach programu.

   Zakupy takie mogą być akceptowane wtedy, gdy podmiot składający ofertę co najmniej w dwóch poprzednich latach realizował zadania zlecone i uzyskał pozytywne oceny realizacji tych zadań od recenzentów.

4. Nie należy wspierać tworzenia zbyt wielu telefonów zaufania w jednym mieście w wielu różnych miejscach; pożądane jest natomiast rozszerzenie obsady dyżurujących przy jednym (wielonumerowym) telefonie zaufania o przedstawicieli różnych profesji i środowisk.
5. Zakupy – przy ich realizacji obowiązują wspomniane poprzednio zasady dotyczące zamówień publicznych: konieczne jest uzasadnienie zakupów przez wskazanie ich niezbędności do realizowania programu; należy sprawdzić możliwość szerszego i bardziej elastycznego wykorzystania sprzętu zakupionego na danym terenie w latach poprzednich; zakupy wyposażenia wymagają jednoznacznego określenia odpowiedzialności materialnej i prawnej za nabyte środki; w umowach powinno być zagwarantowane, że zakupione środki trwałe będą wykorzystywane do celów zgodnych z zatwierdzonym programem.

Zgodnie z art. 182 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi dochody z opłat za korzystanie z zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych wykorzystywane będą jedynie na realizację gminnych programów profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych i nie mogą być przeznaczone na inne cele. Oznacza to, że ww. środki finansowe nie wykorzystane w danym roku budżetowym powinny zostać uchwałą rady gminy (na podstawie art. 130 ustawy o finansach publicznych) zamieszczone w wykazie wydatków, które nie wygasają z upływem roku budżetowego i są przeznaczone w następnym roku na realizację gminnych programów.

VI. Udzielanie dotacji organizacjom pozarządowym w trybie ustawy o działalności pożytku publicznego i wolontariacie

Zgodnie z art. 118 ustawy o finansach publicznych (Dz.U. z 2003 r. Nr 15, poz. 148 ze zm.) podmioty niezaliczone do sektora finansów publicznych i niedziałające w celu osiągnięcia zysku mogą otrzymywać z budżetu jednostki samorządu terytorialnego dotacje na cele publiczne związane z realizacją zadań tej jednostki. Zlecenie zadania i udzielanie dotacji następuje zgodnie z przepisami ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i wolontariacie (Dz.U. z 2003 r. Nr 96, poz. 873) w zakresie zadań publicznych określonych w art. 4 tej ustawy.

Ustawa o działalności pożytku publicznego i wolontariacie bardzo szeroko określa sferę zadań publicznych, dla której stosuje się określone w tej ustawie zasady i tryb udzielania dotacji, obejmuje ona między innymi zadania w zakresie:

1. pomocy społecznej, w tym pomocy rodzinom i osobom w trudnej sytuacji życiowej oraz wyrównywania szans tych rodzin i osób;
2. działalności charytatywnej;
3. ochrony i promocji zdrowia;
4. działania na rzecz osób niepełnosprawnych;
5. nauki, edukacji, oświaty i wychowania;
6. krajoznawstwa oraz wypoczynku dzieci i młodzieży;
7. upowszechniania kultury fizycznej i sportu;
8. porządku i bezpieczeństwa publicznego oraz przeciwdziałania patologiom społecznym;
9. promocji i organizacji wolontariatu;
10. działalności wspomagającej technicznie, szkoleniowo, informacyjnie lub finansowo organizacje pozarządowe.

W przypadku zadań nie objętych powyższym wyliczeniem zlecenie zadania i udzielenie dotacji następuje na podstawie umowy jednostki samorządu terytorialnego z podmiotem, któremu udziela się dotacji, przy czym tryb postępowania o udzielenie dotacji, sposób jej rozliczenia oraz sposób kontroli wykonywania zleconego zadania określa w drodze uchwały organ stanowiący tej jednostki.

Ustawa definiuje organizację pozarządową jako niebędącą jednostką sektora finansów publicznych i niedziałąjącą w celu osiągnięcia zysku osobę prawną lub jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej utworzoną na podstawie przepisu ustawowego. W rozumieniu ustawy o finansach publicznych do sektora finansów publicznych zalicza się:

1. organy władzy publicznej, organy administracji rządowej, organy kontroli państwowej i ochrony prawa, sądy, trybunały, a także jednostki samorządu terytorialnego i ich związki,
2. jednostki budżetowe, zakłady budżetowe i gospodarstwa pomocnicze jednostek budżetowych,
3. fundusze celowe,
4. państwowe szkoły wyższe,
5. jednostki badawczorozwojowe,
6. samodzielne publiczne zakłady opieki zdrowotnej,
7. państwowe i samorządowe instytucje kultury,
8. Zakład Ubezpieczeń Społecznych i Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego,
9. Narodowy Fundusz Zdrowia,
10. Polską Akademię Nauk i tworzone przez nią jednostki organizacyjne,
11. państwowe lub samorządowe osoby prawne utworzone na podstawie odrębnych ustaw w celu wykonywania zadań publicznych. Użyte w definicji określenie „jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej” wyklucza stosowanie przepisów ustawy wobec osób fizycznych i spółek cywilnych.

Wobec postawionego w ustawie wymogu niedziałania w celu osiągnięcia zysku należy przyjąć, że za organizację pozarządową nie może zostać uznany przedsiębiorca w rozumieniu art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej, tj. podmiot obdarzony przepisem ustawowym zdolnością prawną wykonujący we własnym imieniu działalność gospodarczą, chyba że prowadzenie takiej działalności ma jedynie charakter uboczny i występuje na marginesie podstawowej działalności statutowej.

Zlecanie zadań publicznych organizacjom pozarządowym może przybierać formę powierzania (organ udziela dotacji na finansowanie zadania, tj. pokrywa koszty realizacji zadania w całości) lub wspierania (organ udziela dotacji na dofinansowanie zadania, tj. pokrywa jedynie część kosztów realizacji zadania). Zarówno powierzanie, jak i wspieranie realizacji zadania publicznego odbywa się w formie otwartego konkursu ofert. Odrębny tryb udzielenia dotacji może być zastosowany w dwóch przypadkach:

1. gdy upoważniają do tego przepisy odrębne (przykładowo: ustawa o zakładach opieki zdrowotnej w zakresie umów o udzielanie świadczeń zdrowotnych, ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych),
2. jeżeli dane zadanie może zostać zrealizowane efektywniej w inny sposób określony w odrębnych przepisach, w szczególności poprzez zakup usług na zasadach i w trybie określonym w przepisach o zamówieniach publicznych (stosowanie tego trybu wskazane jest zwłaszcza w przypadku zadań, w których podmiotowe kryteria wyboru oferenta nie są istotne).

W ogłoszonym konkursie ofert oprócz organizacji pozarządowych uczestniczyć mogą także jednostki organizacyjne podległe lub nadzorowane przez organy administracji publicznej, a więc przykładowo publiczne zakłady opieki zdrowotnej, instytucje kultury, szkoły. Podmiotom tym jednak, w przeciwieństwie do organizacji pozarządowych i organizacji, o których mowa w art. 3 ust. 3 ustawy, nie przysługuje uprawnienie składania z własnej inicjatywy oferty realizacji zadań publicznych – innymi słowy podmioty te nie mogą inicjować procedury konkursowej, a jedynie zgłaszać swoje oferty do już ogłoszonych konkursów.

Ogłoszenie konkursu ofert powinno nastąpić z co najmniej trzydziestodniowym wyprzedzeniem. Ogłoszenie powinno spełniać wymogi wskazane w art. 13 ust. 2 ustawy oraz zostać zamieszczone w dzienniku o zasięgu odpowiadającym rodzajowi zadania oraz Biuletynie Informacji Publicznej oraz w siedzibie organu ogłaszającego konkurs oraz ewentualnie w innej formie zapewniającej powszechny dostęp podmiotów zainteresowanych, np. poprzez użycie sieci teleinformatycznej.

Jakkolwiek ustawa nie wspomina o tym wprost, w powszechnej praktyce przyjęta jest dopuszczalność wybrania w drodze konkursu ofert więcej niż jednej oferty. Taką interpretację przepisów ustawy podziela także Departament Pożytku Publicznego Ministerstwa Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej. W przypadku, gdy organ dopuszcza możliwość takiej formy rozstrzygnięcia konkursu powinien to zaznaczyć w ogłoszeniu, w części dotyczącej zasad przyznawania dotacji.

W przypadku udzielania dotacji jednostce organizacyjnej podległej lub nadzorowanej przez jednostkę administracji publicznej umowę podpisuje organ zarządzający tej jednostki, w przypadku jednostki posiadającej osobowość prawną albo kierownik jednostki nieposiadającej osobowości prawnej, działający na podstawie pełnomocnictwa udzielonego mu w ramach odpowiednich przepisów przez przedstawiciela osoby prawnej (Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego).

Art. 16 ust. 4 ustawy stanowi, że zadania publiczne nie mogą być realizowane przez podmiot niebędący stroną umowy, chyba że umowa zezwala na wykonanie określonej części zadania przez taki podmiot. Oznacza to, że ustawa dopuszcza możliwość podzlecania zadania jedynie w przypadku zachowania dwóch warunków:

1. dopuszczenia przez umowę takiego rozwiązania,
2. podzlecenia jedynie części zadania.

Ograniczenia takie nie dotyczą powierzania wykonywania zadań osobom fizycznym zatrudnionym przez zleceniobiorcę na podstawie umowy zlecenia oraz wolontariuszy.

.: Warszawski Informator o Pomocy © 2005–2012 Fundacja Praesterno